อับจน

๑๘๒

ท่านจงยกหนุนไปข้างหลัง

ถึงอับจนก็จะได้แก้ไขง่าย

สามก๊ก เจ้าพระยาพระคลัง(หน) ตอนที่ 77

          ขงเบ้งยกทัพไปเขากิสานเพื่อเผด็จศึกกับเมืองลกเอี๋ยง สุมาอี้ใช้ให้แต้บุ่นแต่งกลอุบายไปเป็นไส้ศึกในทัพขงเบ้ง ขงเบ้งรู้ทันขู่ให้แต้บุ่นเขียนหนังสือนัดแนะสุมาอี้ให้ออกมาปล้นค่ายขงเบ้ง สุมาอี้ก็อ่านทวนไปทวนมาหลายกลับว่าลายมือแต้บุ่นมิได้สงสัย จึงหลงกลยกทหารพาสุมาสู สุมาเจียวผู้บุตรออกปล้นค่ายขงเบ้ง สุมาสูจึงเตือนว่า อย่าเพิ่งเชื่อหนังสือแต้บุ่นก่อน หากขงเบ้งคิดอ่านซ้อนกลก็จะมีอันตราย ขอให้แต่งนายทหารยกไปปล้น ท่านจงยกหนุนไปข้างหลัง ถึงอับจนก็จะได้แก้ไขง่าย

การทำสงคราม ต้องวางแผนการศึก 
แผนการศึกที่ดี ต้องมีทั้งแผนรุกแลแผนรับ
แผนการศึกที่ดี ต้องระวังหน้าป้องกันหลัง
แผนการศึกที่ดี ต้องพร้อมชนะพร้อมแพ้พ่าย
หากชนะ จะเดินหน้าตีเมืองใดต่อ
หากพ่ายแพ้ จะหลบหนีไปที่ใด
แผนการศึกที่ดี แม้อับจน ก็ยังมีหนทาง

การทำงาน ก็ต้องวางแผนการทำงาน
แผนการทำงานที่ดี ต้องมีทั้งแผนรุกแลแผนรับ
แผนการทำงานที่ดี ต้องพร้อมสำเร็จกล้าล้มเหลว
แผนการทำงานที่ดี ต้องรู้ว่าปัจจัยใดนำไปสู่ความสำเร็จ
แผนการทำงานที่ดี ต้องรู้ว่าปัจจัยใดนำไปสู่ความล้มเหลว
เพิ่มจุดแข็งซึ่งนำไปสู่ความสำเร็จ
ปิดจุดอ่อนซึ่งนำไปสู่ความล้มเหลว

รู้จุดแข็ง ระมัดระวังจุดอ่อน
แม้อับจน ก็ยังมีหนทาง

เพลี่ยงพล้ำ

๑๘๑

ถึงมาตรว่าเราเพลี่ยงพล้ำแก่ข้าศึก

เราจะรักษาวาจาให้คงไว้

สามก๊ก เจ้าพระยาพระคลัง(หน) ตอนที่ 76

          ขงเบ้งยกทัพยี่สิบหมื่นจะไปตีเตียงฮัน สุมาอี้อาสาพระเจ้าโจยอยไปทำศึกขงเบ้ง ขงเบ้งคุมทหารยกไปหวังจะเกี่ยวข้าวโภชน์สาลี ณ แดนเมืองหลงเส สุมาอี้ล่วงรู้ความคิดจึงยกทหารมาตั้งป้องกัน ขงเบ้งใช้กลอุบาย ทำหุ่นรูปตนเองสองตัวขี่เกวียนล่อหลอกสุมาอี้ตกใจแตกตื่นพาทหารหนีเข้าเมืองหลงเส ขงเบ้งก็ให้ทหารเข้าเกี่ยวข้าวโภชน์สาลีได้เป็นอันมากแล้วพากันกลับไปเมืองโลเสีย สุมาอี้ยกเข้าตีขงเบ้งก็พ่ายด้วยกลขงเบ้งหลายครั้งหลายครา จึงมีหนังสือไปถึงเมืองเลียงจิ๋วแลเมืองเลงจิ๋วให้ยกทัพมาช่วย ฝ่ายขงเบ้งมิได้เห็นสุมาอี้ออกรบหลายวัน รู้ว่าสุมาอี้แกล้งหน่วงไว้ให้ขาดเสบียง เกรงสุมาอี้จะยกทหารไปคอยตีตัดเสบียง จึงวางแผนให้เกียงอุยกับม้าต้ายคุมทหารไปสกัดไว้ก่อน ม้าใช้มารายงานว่า ถึงกำหนดให้ทหารสิบหมื่นจากเมืองฮันต๋งมาผลัดนั้นจะมาถึงแล้ว ขงเบ้งจึงสั่งให้เตรียมผลัดเปลี่ยนกองทหาร พอดีม้าใช้มาแจ้งว่า ซุนเล้คุมทหารมายี่สิบหมื่นมาช่วยสุมาอี้ สุมาอี้เกณฑ์ทหารไปตีด่านเกียมโก้ะ แลตัวสุมาอี้ยกกองทัพจะมาตีเอาเมืองโลเสีย เอียวหงีจึงว่าเป็นการจวนตัว จำให้ทหารที่จะออกเวรนี้ออกรบไปก่อน ขงเบ้งจึงว่าตัวเราถืออาญาสิทธิ์อยู่ ถึงมาตรว่าเราเพลี่ยงพล้ำแก่ข้าศึกเราจะรักษาวาจาให้คงไว้ ถึงกำหนดผลัดเปลี่ยนแล้วก็ให้กลับไปเถิด 

ทำสงคราม
เมื่อเพลี่ยงพล้ำแก่ข้าศึก ก็คือเพลี่ยงพล้ำ
แม่ทัพจะเก่งเพียงไหน ก็ย่อมมีโอกาสเพลี่ยงพล้ำ
กองทัพจะแข็งแกร่งปานใด ก็ย่อมมีโอกาสเพลี่ยงพล้ำ
แม้วางแผนการศึกรัดกุมเท่าไร ก็ย่อมมีโอกาสเพลี่ยงพล้ำ

แม่ทัพที่ยอมรับความเพลี่ยงพล้ำ
จึงสามารถกลับไปทบทวนกลยุทธ์กลับมาสู้ศึกใหม่
ยอมรับความเพี่ยงพล้ำ จึงจะเอาชนะได้ในที่สุด

การทำงาน
ผู้นำจะเก่งเพียงไหน ก็ย่อมมีผิดพลาด
ทีมงานจะเข้มแข็งปานใด ก็ย่อมมีผิดพลาด
แผนงานโครงการจะรัดกุมเท่าไร ก็ย่อมมีผิดพลาด
ผิดพลาดคือผิดพลาด

ยอมรับความผิดพลาด
จึงจะสามารถทบทวนแนวทางการดำเนินงาน
ยอมรับความผิดพลาด จึงจะสำเร็จ

รู้ว่าผิดพลาดแล้วยังดันทุรัง
ก็มีแต่ถลำลึก ตกอยู่ใน วังน้ำวน ลึกลงทุกที

เร่งรัด

๑๘๐

ซึ่งจะทำการสงคราม

ใช่จะสำเร็จในวันสองวันหามิได้

จำจะต้องคิดเป็นการปีจึงจะได้

สามก๊ก เจ้าพระยาพระคลัง(หน) ตอนที่ 76

          พระเจ้าโจยอยเร่งรัดให้สุมาอี้ทำการรบพุ่งเอาชัยชนะแก่ขงเบ้งให้จงได้ สุมาอี้จึงให้คนถือหนังสือไปท้ารบขงเบ้ง ขงเบ้งใช้กลศึกเอาชัยชนะแก่สุมาอี้ ชงเบ้งสั่งลงโทษกิอั๋นที่คุมเสบียงมาล่าช้า กิอั๋นโกรธหนีไปเข้าด้วยสุมาอี้ สุมาอี้จึงให้กิอั๋นไปปล่อยข่าวในเมืองเสฉวนว่า ขงเบ้งคิดขบถจะจับพระเจ้าเล่าเสี้ยนฆ่าเสีย ขันทีนำความกราบทูลพระเจ้าเล่าเสี้ยนให้เรียกตัวขงเบ้งกลับเมืองหลวง เมื่อขงเบ้งยกทัพกลับมา แล้วสืบสาวจนได้เนื้อความว่ากิอั๋นพิดทูลยุยง แต่หนีไปเข้าด้วยสุมาอี้แล้ว จึงคาดโทษเหล่าขุนนางที่มิได้พิดทูลทัดทาน แล้วถวายบังคมลาไปเมืองฮันต๋ง เตรียมยกทัพไปตีเมืองเตียงฮัน เอียวหงีจึงว่า ทหารยังอิดโรยอยู่ ซึ่งขงเบ้งจะยกทัพไปนั้นขอให้แบ่งเป็นสองผลัดสับเปลี่ยนกัน ขงเบ้งจึงว่า ความคิดเอียวหงีต้องกัน ซึ่งจะทำการสงครามใช่จะสำเร็จในวันสองวันหามิได้ จำจะต้องคิดเป็นการปีจึงจะได้

ราชการสงคราม ย่อมมิได้ตัดสินในการรบเพียงครั้งเดียว
ราชการสงคราม จึงต้องใช้กลยุทธ์หลากหลายกว่าจะเผด็จศึก
ราชการสงคราม เมื่อแพ้กลศึก ต้องตระเตรียมสู้ศึกใหม่
ราชการสงคราม เมื่อชนะกลศึก ต้องตระเตรียมข้าศึกมาตีคืน
ราชการสงคราม แม่ทัพจึงรับมอบอาญาสิทธิ์ ทำศึกจนบรรลุผล

งานในองค์กร มีทั้งงานยากแลงานง่าย
งานในองค์กร ยังอาจมีหน่วยประสานสับสน
งานในองค์กร ยังอาจมีภาวะแทรกซ้อน
งานในองค์กร ยังอาจมีผู้บังคับบัญชาแทรกแซง
งานในองค์กร จึงมิอาจสำเร็จในเร็วพลัน

เป็นผู้บังคับบัญชา จึงควรพิเคราะห์ภาระงาน
เป็นผู้บังคับบัญชา จึงอย่าเร่งรัดนัก
ผลงานที่ได้ จึงอาจเป็น ผลงานจอมปลอม

เป็นผู้บังคับบัญชา จึงอย่าเร่งรัดนัก
มิเพียงไม่ได้งาน หากยังไม่ได้ใจ

วัณโรค

๑๗๙

ศัตรูยุยงอยู่เหมือนวัณโรคอันมีพิษกำเริบอยู่ในอก

สามก๊ก เจ้าพระยาพระคลัง(หน) ตอนที่ 76

          ขงเบ้งยกทหารสามสิบหมื่นจะไปตีลกเอี๋ยง พระเจ้าโจยอยให้โจจิ๋นยกทัพมารบด้วยขงเบ้ง โจจิ๋นเสียกลศึกขงเบ้งหลายครั้งหลายครา สุมาอี้รับบัญชาพระเจ้าโจยอยออกมาช่วยโจจิ๋น โจจิ๋นมีความอัปยศแก่สุมาอี้ แต่ทุกข์ ๆ ตรอม ๆ จนป่วยไขัลง ขงเบ้งแจ้งดังนั้นจึงทำหนังสือไปเยาะเย้ย โจจิ๋นโกรธนัก โรคซึ่งป่วยอยู่ก็กำเริบหนักขึ้นถึงแก่ความตาย พระเจ้าโจยอยเร่งรัดให้สุมาอี้ทำการรบพุ่งเอาชัยชนะแก่ขงเบ้งให้จงได้ สุมาอี้จึงให้คนถือหนังสือไปท้ารบขงเบ้ง ขงเบ้งใช้กลศึกเอาชัยชนะแก่สุมาอี้ ขงเบ้งสั่งลงโทษกิอั๋นที่คุมเสบียงมาล่าช้า กิอั๋นโกรธหนีไปเข้าด้วยสุมาอี้ สุมาอี้จึงให้กิอั๋นไปปล่อยข่าวในเมืองเสฉวนว่า ขงเบ้งคิดขบถจะจับพระเจ้าเล่าเสี้ยนฆ่าเสีย ขันทีนำความกราบทูลพระเจ้าเล่าเสี้ยนให้เรียกตัวขงเบ้งกลับเมืองหลวง เมื่อขงเบ้งยกทัพกลับมาจึงตัดพ้อพระเจ้าเล่าเสี้ยนว่า ตนตั้งใจทำนุบำรุงบ้านเมือง แต่พระเจ้าเล่าเสี้ยนกลับไปฟังศัตรูยุยงอยู่เหมือนวัณโรคอันมีพิษกำเริบอยู่ในอก

เชื้อวัณโรคในร่างกายมนุษย์แบ่งเป็น
วัณโรคระยะแฝง กับ วัณโรคระยะแสดงอาการ

วัณโรคระยะแฝง ยังไม่เรียกว่าป่วยเป็นวัณโรค
วัณโรคระยะแฝง ทดสอบรู้ได้ แต่ตรวจไม่พบ
วัณโรคระยะแฝง ไม่สามารถแพร่เชื้อให้ผู้อื่น
เมื่อใดที่ร่างกายอ่อนแอ วัณโรคระยะแฝงก็จะกลายเป็นวัณโรคระยะแสดงอาการ

วัณโรคระยะแสดงอาการ เป็นอันตรายต่อเจ้าของร่างกาย
วัณโรคระยะแสดงอาการ สามารถแพร่เชื้อให้กับผู้อื่น
วัณโรคระยะแสดงอาการ เรียกว่าป่วยเป็น วัณโรค
วัณโรค ต้องรักษาด้วยการ กินยาระยะสั้นต่อหน้าต่อตา
วัณโรค หากรักษาไม่จริงจังอาจกลายเป็น วัณโรคดื้อยา
วัณโรคดื้อยา รักษายาก โอกาสตายสูง

ในกองทัพ อาจมีศัตรูแฝงคอยจ้องทำลายกองทัพ
ศัตรูแฝง จึงไม่อาจค้นหาพบ
ศัตรูแฝง อาศัยจังหวะกองทัพอ่อนแอ ขยายแนวร่วมทำลายกองทัพ

ในองค์กร อาจมีผู้จ้องทำลายองค์กรแฝง
ผู้จ้องทำลายองค์กรแฝง จึงไม่อาจค้นพบ
ผู้จ้องทำลายองค์กรแฝง จึงรอจังหวะองค์กรอ่อนแอ
ผู้จ้องทำลายองค์กรแฝง จึงรอจังหวะผู้นำองค์กรอ่อนแอ
ผู้นำองค์กรอ่อนแอ องค์กรอ่อนแอ ย่อมสามารถขยายแนวร่วมทำลายองค์กร

มีแต่ สร้างภูมิคุ้มกัน จึงจะป้องกันได้ 
มีแต่ จัดระบบการทำงานให้องค์กรเข้มแข็ง จึงจะป้องกันได้ 

หากรอจนแนวร่วมทำลายองค์กรก่อตัว 
ต้องจัดการรุนแรง ให้ย่อยยับไปต่อหน้าต่อตา

ไม่อย่างนั้น ก็ไม่ต่างกับวัณโรคดื้อยา

หมายเหตุ

วัณโรคระยะแฝง = Latent TB

วัณโรคระยะแสดงอาการ = Active TB

กินยาระยะสั้นต่อหน้าต่อตา = DOTS (Directly Observed Treatment, Short Course) 

รีบรัด

๑๗๘

อันการทำศึกถ้าเห็นจะชนะ

ก็ควรรีบรัดทำการเสียแต่ต้นมือ

สามก๊ก เจ้าพระยาพระคลัง(หน) ตอนที่ 74

          ขงเบ้งยกทหารสามสิบหมื่นจะไปตีลกเอี๋ยงผ่านทางตำบลตันฉอง ทำกลอุบายให้เกียงอุยแสร้งไปเข้าด้วยโจจิ๋นจนต้องเสียปีเอียวไป โจจิ๋นจึงแต่งหนังสือไปแจ้งแก่พระเจ้าโจยอย สุมาอี้ทูลให้พระเจ้าโจยอยกำชับไปให้โจจิ๋นอย่ายกทหารล่วงหน้าไป ให้ยับยั้งดูท่วงทีชั้นเชิงขงเบ้งก่อน  โจจิ๋นปรึกษากับโกฉุยและซุนเล้ เห็นว่าน่าจะเป็นความคิดสุมาอี้จะช่วงชิงเอาความชอบ จึงไม่เชื่อฟังให้ซุนเล้ทำอุบายหวังจะไปเผาทหารขงเบ้ง ขงเบ้งจึงทำกลซ้อนเอาชัยชนะ ซุนเล้กลัวความตายพาทหารหนีไป โจจิ๋นก็เสียน้ำใจกำชับตรวจตราให้ทหารรักษาค่ายมั่นไว้ มิได้ยกออกสู้รบด้วยทหารขงเบ้ง ฝ่ายขงเบ้งใคร่ครวญดูเสบียงอาหารเบาบางลงก็ให้ตรวจตราตระเตรียมจะเลิกทัพกลับเมืองเสฉวน เอียวหงีจึงห้ามว่า สงครามมีชัยแก่ข้าศึกไฉนจึงจะยกทหารกลับเล่า ขงเบ้งจึงว่า เราได้เปรียบก็จริงแต่ทว่าเสบียงอาหารเบาบางแล้ว เกลือกว่าข้าศึกยกอ้อมไปปิดหลังจะเสียที  อันการทำศึกถ้าเห็นจะชนะก็ควรรีบรัดทำการเสียแต่ต้นมือ 

เวลา เป็นมิติที่สำคัญ
เวลาย่อมเปลี่ยนไป
เวลาที่เปลี่ยนไป สภาวะปัจจัยแลบริบทต่าง ๆ ย่อมเปลี่ยนแปลง

โอกาสของความสำเร็จขึ้นกับปัจจัยสภาวะแลบริบท
เมื่อสภาวะปัจจัยพร้อม จึงต้อง รีบรัด ทำให้ทันเวลา
เมื่อบริบทพร้อม จึงต้อง รีบรัด ทำให้ทันเวลา

หากทอดเวลาออกไป ย่อมต้องรอปัจจัยสภาวะใหม่
หากทอดเวลาออกไป ย่อมต้องรอบริบทใหม่

หลายคนจึง รอแล้วรออีก